JASKRA

Jaskra jest schorzeniem oczu. Choroba charakteryzuje się uszkodzeniem siatkówkowych włókien nerwowych. Uszkodzenie następuje również w obrębie tarczy nerwu wzrokowego powodując odpowiednie ubytki w polu widzenia. Schorzenie kończy się ślepotą.
Uszkodzenie nerwu wzrokowego jest nieodwracalne, jednak wczesne rozpoznanie i leczenie pozwala na kontrolowanie postępu choroby, zwiększając szanse na zachowanie wzrok chorego. Główne czynniki wpływające na postęp jaskry

• ciśnienie wewnątrzgałkowe (norma 10 - 22 mm Hg)
• naczyniowe - zaburzenia perfuzji w tylnym odc. oka
• wiek
• rasa czarna
• rodzinne obciążenie
• krótkowzroczność
• ciśnienie tętnicze, akcja serca, poziom lipidów we krwi

Ciśnienie wewnątrzgałkowe jest jedną z głównych przyczyn jaskry. Spowodowane jest przez zwiększenie ilości cieczy wodnistej. Ciecz wodnista to naturalny płyn wytwarzany przez oczy, który jest istotny dla prawidłowego funkcjonowania gałki ocznej. Oczy stale produkują i usuwają ciecz wodnistą. Celem utrzymania procesu w stanie równowagi wymagane jest prawidłowe ciśnienie. Blokada odpływu cieczy wodnistej prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego a następnie do uszkodzenia nerwu wzroku. Konsekwencją schorzenia jest uszkodzenie komórek nerwowych oka. Obumarcie w/w komórek prowadzi do nieodwracalnej utraty wzroku.
Wysoki poziom ciśnienia wewnątrzgałkowego jest czynnikiem wywołującym chorbę jaskry. Im wyższe ciśnienie wewnątrzgałkowe - tym ryzyko choroby wzrasta. Wczesne stadium jaskry daje szanse na uratowanie zwroku.
Na jaskrę cierpi około 70 milionów ludzi na świecie. Ponad 6 milionów jest z tego powodu całkowicie niewidomych.
Istnieją dwie główne przyczyny zaniku nerwu wzrokowego:

• mechaniczna - napięcie gałki ocznej utrzymuje ciecz wodnista. Ciecz wodnista opuszcza gałkę oczną w miejscu zwanym kątem przesączania. Jeżeli na drodze jej odpływu znajduje się jakaś przeszkoda, ciecz wodnista gromadzi się w oku, wzrasta wtedy ciśnienie wewnątrzgałkowe. Prowadząc do mechanicznego ucisku na wókna nerwowe. Konsekwencją ucisku jest zanik nerwu wzrokowego.
• naczyniowa - nerw wzrokowy odżywiany jest specjalną siecią naczyń krwionośnych. Jeżeli naczynia są zwężone z powodu zmian miażdżycowych toczących się w ich ściankach, nie doprowadzają odpowiedniej ilości krwi do nerwu wzrokowego. Wówczas dochodzi do chronicznego niedokrwienia nerwu, zaniku włókien nerwu wzrokowego a w konsekwencji do ślepoty. W tym przypadku jest brak podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Czynniki ryzyka
Czynniki sprzyjające rozwojowi jaskry:

• dziedziczność
• rasa
• wiek po 35. roku życia (ilość chorych wzrasta wraz z wiekiem)
• niskie ciśnienie ogólne krwi
• hipercholesterolemia/hiperlipidemia
• zbyt intensywnie leczone nadciśnienie krwi
• migreny
• objawy naczyniowooskurczowe
• stres

Leczenie jaskry
Zabieg przy pomocy lasera neodymowego YAG stosuje się najczęściej w jaskrze z wąskim zamykającym się kątem przesączania, przecinając tęczówkę w oku chorym. W jaskrze z otwartym kątem przesączania - skuteczność zabiegów laserowych jest już znacznie gorsza.
Zabiegi chirurgiczne w jaskrze to wycięcie tęczówki w jaskrze z zamykającym się kątem, lub najbardziej popularny zabieg tzw. trabeculectomia - gdzie wycina się elementy tkanek w kącie przesączania. Zabiegi te charakteryzują się dużą skutecznością.

Jaskra - najczęściej zadawane pytania:

Co to jest jaskra?
Jaskra (łac. glaucoma) to postępująca neuropatia nerwu wzrokowego spowodowana przyśpieszoną apoptozą (programowaną śmiercią) komórek zwojowych siatkówki. Prowadzi ona do progresywnej utraty obszaru widzenia.

Jakie są czynniki ryzyka rozwoju jaskry?
Wyróżniamy dwie podstawowe grupy tych czynników. Pierwsza to czynniki mechaniczne a szczególności podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, badaniach populacyjnych granice jego normy wyznaczono na 10-21 mmHg. Drugą grupą czynników są czynniki naczyniowe, tj. jednostki chorobowe prowadzące do gwałtownych zaburzeń perfuzji ( przepływu krwi) nerwu wzrokowego. W szczególności należy wymienić tutaj: zaburzenia rytmu serca, zespół bezdechu sennego oraz spadki ciśnienia rozkurczowego krwi ( w tym jatrogenne).

Jakie są objawy jaskry?
Oprócz stanów przebiegających z bardzo gwałtownym wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego ,przebieg choroby do etapu znacznego zaawansowania zmian jest utajony i praktycznie możliwy do wykrycia dopiero podczas specjalistycznego badania okulistycznego.

Co to jest "ostry atak jaskry"?
Jednostka ta obecnie nazywana jest ostrym zamknięciem się kąta przesączania. Związana jest ona z gwałtownym wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego spowodowanym nieprawidłową reakcją mięśnia rozwieracza źrenicy. Prowadzi ona do zaburzenia przepływu cieczy wodnistej z komory tylnej do komory przedniej oka ( tzw. bloku źreniczego). Objawami ostrego zamknięcia się kąta przesączania są: spadek ostrości wzroku, ból oka/głowy, czasami nudności i wymioty. Oko zajęte jednostką jest czerwone i ma szeroką nie reagującą na światło źrenicę. Prodromalnym zjawiskiem występującym w tej chorobie może być objaw „halo” wokół źródeł światła, występujący najczęściej przy zmniejszonym natężeniu światła.

Leczenie jaskry - "ostry atak jaskry"?
Terapia powinna odbywać się w wyspecjalizowanym ośrodku medycznym. W pierwszym etapie lekarz doprowadza do zmniejszenia znacznie podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego podając leki zwiększające osmolarność osocza krwi ( np. glicerynę, mannitol) oraz leki zmniejszające produkcję cieczy wodnistej ( miejscowo i ogólnie). W drugim etapie lekarz okulista wykonuje otwór w tęczówce (laserowo lub chirurgicznie) zwany irydotomią bądź irydektomią, który umożliwia przepływ cieczy wodnistej pomiędzy komorą tylną a przednią oka nawet w przypadku wystąpienia zaburzeń jej przepływu przez źrenicę. Często dla całkowitego wyłączenia mechanizmów prowadzących do wzrostu ciśnienia niezbędne jest wykonanie zabiegu usunięcia soczewki analogicznego do operacji zaćmy.